Osobowość i jej zburzenia
środa, 04 lutego 2015 08:51

Okres dojrzewania to niełatwy czas tak dla rodziców jaki i dzieci. Choć obie strony nie dążą spięć, to wzajemny kontakt jest utrudniony a konflikty rodzą się same. Winę za to ponosi nieustabilizowana gospodarka hormonalna i typowe dla tego okresu zmiany w funkcjonowaniu biologicznym, psychicznym czy społecznym. Mnogość zmian jaki wtedy zachodzi wywołuje wiele niekorzystnych zachowań od zaburzeń odżywiania, emocjonalnych, przestępczość, agresję, cyberprzemoc, depresje i lęki (w tym fobie szkolne) do myśli samobójczych samookaleczeń, czy wczesnego ojcostwa i macierzyństwa. Całe to zło można by przypisać właśnie adolescencji ale mogą one wynikać również z zaburzonej osobowości, ta zaś kształtuje się przez całe życie a szczególnie intensywnie w okresie dzieciństwa i młodości. Istnieje spór czy przed 18 rokiem życia można już diagnozować zaburzenia osobowości czy dopiero się ona tworzy.

Najbardziej popularną i uznawaną jest klasyfikacja objawów i zaburzeń i przyjęta przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne:

Osobowość paranoiczna – szczególna wrażliwość na niepowodzenia oraz długie przeżywanie porażki. Podejrzliwość i interpretacja nawet obojętnych zachowań jako wrogie.

Osobowość schizoidalna – uciekanie od bliskich kontaktów społecznych, stronienie od ludzi, brak umiejętności współodczuwania. Częste wycieczki w świat własnych przeżyć i fantazji.

Osobowość dyssocjalna – ignorowanie uczuć innych, lekceważenie reguł, norm, zobowiązań. Skłonność do frustracji i agresji a także obwiniania innych za własne czyny.

Osobowość chwiejna emocjonalnie – impulsywne reakcje na krytykę, impulsywność, brak kontroli, zaburzony obraz siebie. Wchodzenie w niestabilne związki i skłonność do samouszkodzeń.

Osobowość histroniczna – teatralność zachowań, uleganie wpływom, stałe poszukiwanie podziwu i koncentracja na sobie i własnej atrakcyjności.

Osobowość anankastyczna – nadmierna sumienność, perfekcjonizm, pedanteria. Zaniedbywanie związków międzyludzkich i sztywność zachowań.

Osobowość lękliwa – poczucie nieśmiałości, niepewności, niepokoju, wrażliwość na ocenę. Unikanie kontaktów społecznych z obawy przed krytyką.

Osobowość zależna – strach przed przyjęciem odpowiedzialność, podporządkowanie swoich potrzeb innym, bezradność w sytuacji osamotnienia .Ograniczona zdolność do podejmowania decyzji.

Intensywny rozwój osobowości w czasie dojrzewania wyzwala równoczesne występowanie trzech rodzajów uczuć: obronnych, agresywnych i pozytywnych.

W pierwszej kategorii pojawiają się: niepokój, nieśmiałość, smutek, strach – wywołują je przede wszystkim trudności w nawiązywaniu kontaktów społecznych. Młodzi ludzie przybierają wówczas postawę bierną, na pozór obojętną.

Z kolei agresja przejawia się gniewem, zazdrością, wrogością, chęcią zwrócenia na siebie uwagi otoczenia w sposób nieakceptowany. U podłoża tego zachowania leży niewiara w umiejętność podjęcia konstruktywnego działania.

I najbardziej pożądane uczucia: wzruszenie, radość, miłość. Są one przypisane osobom realnie oceniającym swoje możliwość, pozbawione kompleksów, mające wysoką samoocenę.

Tygiel uczuć jakie współistnieją w okresie adolescencji powoduje, że młodzi postrzegani są „trudni”, chaotyczni czy kłótliwi choć są to bardzo kłopotliwe dla dorosłych zachowania, to bywają wręcz zbawienne dla dalszego rozwoju. Nie ma bowiem dojrzałości bez kryzysu, buntu, bez zrzucenia skóry dziecka, po to, by stać się dojrzałym i brać odpowiedzialność za rozwiązywanie swoich problemów.

Warto pochylić się nas uczuciami nastolatka by nie umknęły właściwe problemy jak depresja, schizofrenia, uzależnienie czy równie niebezpieczna anoreksja, bądź bulimia .Nie wszystkie niepożądane zachowania to „młodzieńcze wybryki”, czasem to prekursorzy zaburzeń osobowości, które łatwo mogą umknąć uwadze rodziców.

Agnieszka Miśkiewicz

 
Ta strona korzysta z plików cookies (tzw. "ciasteczek"). Pozostając na niej, wyrażasz zgodę na ich wykorzystanie. Dowiedz się więcej...